GGD: Klimaatplannen mogelijk schadelijk voor gezondheid

Uit: AD.nl – Door Sander van Mersbergen – 22 oktober 2019

De Nederlandse GGD’s vragen aandacht voor de gezondheidseffecten van het klimaatbeleid. In een brief aan minister Wiebes (Klimaat, VVD) schrijven ze dat er vooral risico’s bestaan bij de bouw van windmolens en biomassacentrales en bij de verduurzaming van huizen.

Tien regionale GGD’s reageerden per brief op het klimaatplan, waarin de hoofdlijnen van de duurzaamheidsplannen tot en met 2030 staan beschreven. Nederland wil fors inzetten op het opwekken van duurzame energie, via windmolens, zonnepanelen en biomassa.

De GGD’s stellen dat er meer aandacht moet komen voor de effecten van deze vormen van energie op de gezondheid van mensen. ,,We weten uit onderzoek bijvoorbeeld dat omwonenden van windmolenparken geluidshinder ervaren’’, zegt Arthur van Iersel, senior adviseur bij de overkoepelende GGD. ,,Daar moet het rijk rekening mee houden.’’ Volgens Van Iersel is het echter ‘niet altijd de eerste natuur’ van de overheid om het effect op de gezondheid mee te wegen in het beleid.

Misschien nog wel zorgelijker is de situatie rond biomassa. Daarmee heeft Nederland grootse plannen. Binnen een paar jaar komen er liefst 628 biomassa-installaties, bleek onlangs uit een inventarisatie van deze site. Daarvoor heeft de overheid 11,4 miljard euro subsidie gereserveerd.

Hout verbranden

Begin deze maand zeiden Europese wetenschappers al dat biomassa, het verbranden van hout in centrales, helemaal niet duurzaam is. De GGD stelt nu dat het ook volstrekt onduidelijk is wat het met de luchtkwaliteit doet. ,,De ervaringen met grootschalige biomassa zijn beperkt. We weten niet precies hoe groot de uitstoot is en waar die neerslaat. Dat moet je van tevoren weten. Je kunt beter vooraf goed nadenken, dan achteraf spijt krijgen van de dingen die je hebt gedaan.’’

Dat geldt ook voor de verduurzaming van huizen. Als Nederland inderdaad overgaat tot het installeren van honderdduizenden warmtepompen, moeten we er volgens de GGD wel voor zorgen dat die dingen niet te veel herrie maken. Dat soort vereisten ontbreekt volgens Van Iersel nog.

In hun brief stellen de GGD’s overigens ook dat klimaatbeleid in het algemeen wél bijdraagt aan de gezondheid van mensen. Maatregelen om het verkeer schoner te maken worden bijvoorbeeld hartstochtelijk toegejuicht.

Biomassa-angst

Ludiek protest van bezoekers van een hoorzitting over de biomassacentrale in Arnhem.
Ludiek protest van bezoekers van een hoorzitting over de biomassacentrale in Arnhem. © DG

Ondertussen brokkelt het imago van biomassa als bron van duurzame energie langzaam af. Werden er eerst al vraagtekens gezet bij de duurzaamheid van het opstoken van hout, nu blijkt ook het effect op de luchtkwaliteit volstrekt onduidelijk.

Ook onder burgers neemt de angst voor de gevolgen langzaam maar zeker toe. Op tal van plekken waar een grote centrale gebouwd gaat worden, verenigen omwonenden zich om een vuist te maken tegen de plannen. Protesten zijn er onder meer in Amsterdam, Arnhem, Cuijk, Diemen en Nijmegen. Er is zelfs al een landelijk actiecomité, de Nederlandse Federatie Tegen Biomassacentrales.

In 2016 klaagden inwoners van Zwolle, die toen al een biomassacentrale in hun wijk hadden, over de effecten. Er zouden bijna dagelijks grote rookwolken en fijnstof vrijkomen. ,,Ik heb gigantische hoofdpijn, heb het benauwd en ben kortademig’’, stelde een bewoonster tegenover De Stentor.

Zorgen over biomassa zijn niet uit de lucht gegrepen, stelt de GGD desgevraagd. Eerder pleitte het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) ook voor meer onderzoek. ,,Bij kolen en gas kennen we het effect. Dat weten we bij biomassa nog niet. We hebben niet veel ervaring met grote centrales’’, zegt Van Iersel.

Broeikasbom

Het belangrijkste is dat je vragen stelt en daar antwoorden op verzint – Arthur van Iersel, GGD

Dat er uitstoot is, staat vast. Europese wetenschappers, verenigd in de EASAC, stelden eerder deze maand zelfs dat er komende jaren een enorme ‘broeikasbom’ ontploft als we massaal hout gaan verstoken. Bij de verbranding zouden zelfs meer broeikasgassen vrijkomen dan bij steenkool, omdat hout geen efficiënte brandstof is.

Waar die uitstoot precies effect heeft, is een vraag waar we het antwoord nog niet op weten, stelt Van Iersel. Zijn het vooral omwonenden die er last van hebben, of beïnvloedt een biomassacentrale de luchtkwaliteit in een groter gebied? ,,Kijk maar naar stikstof’’, zegt de senior adviseur. ,,Ook daar blijkt uit onderzoek dat dat niet allemaal in de buurt neerdaalt, maar dat ook een deel in het buitenland terechtkomt.’’

De GGD is niet per se voor of tegen biomassa of andere methoden van energieopwekking. ,,Maar we moeten wel weten wat precies de effecten op de gezondheid zijn. Stel dat biomassacentrales echt heel schadelijk zijn, dan heb je twee opties. Of je moet ze niet bouwen, of je neemt maatregelen om de schadelijke effecten te beperken. Het belangrijkste is dat je vragen stelt en daar antwoorden op verzint.’’

Uiterst waardevol

Eric Wiebes: we gaan door met biomassa.
Eric Wiebes: we gaan door met biomassa. © ANP

Voorlopig lijkt het kabinet niet van zins die vragen rond het opwekken van biomassa te willen stellen. Staatssecretaris Wiebes liet begin deze maand weten het beleid – waarin 11,4 miljard is vrijgemaakt voor het subsidiëren van nieuwe centrales – niet bij te stellen. ,,Er zijn allemaal wetenschappers die allemaal dingen beweren’’, zei hij in reactie op het EASAC-rapport. ,,Dat is uiterst waardevol, maar uiteindelijk moeten we in Europees verband zien of dat iets betekent.’’

Ook in de Tweede Kamer bestaat nog steeds voldoende steun voor biomassa. Alleen enkele oppositiepartijen willen er vanaf. Nederland heeft de biomassacentrales hard nodig om de duurzame doelen te halen, stelt het kabinet. Officieel geldt energie uit houtstook nog steeds als duurzame energie.

Tien GGD’s pleitten er in een brief voor om in elk geval meer aandacht te schenken aan de mogelijke gezondheidseffecten. Het betreft de regionale afdelingen in Brabant, Gelderland, Zuid-Holland, Utrecht, Zeeland en IJsselland. Ze reageerden op een internetconsultatie van de Rijksoverheid, waarin burgers en organisaties hun visie mochten geven op de klimaatplannen van het kabinet.

De gezondheidsdiensten roepen minister Wiebes op om de ministeries van Volksgezondheid en Infrastructuur en Waterstaat nauw te betrekken bij de ontwikkeling van zijn plannen. Op lokaal niveau kan de GGD zelf een belangrijke rol spelen in het belichten van gezondheidsaspecten bij klimaatmaatregelen, stellen ze in hun brief.

Ede om de tafel met warmtebedrijf om uitstoot van biomassacentrales te beperken

EDE – De gemeente Ede wil het Warmtebedrijf Ede, eigenaar van drie biomassacentrales, verleiden meer te doen dan wettelijk verplicht is om de uitstoot van de centrales te beperken. ,,Het is in ieders belang dat er draagvlak blijft voor het warmtenet in Ede’’, zegt  wethouder Lex Hoefsloot van Ede. 

Uit: De Gelderlander, door Suzanne Huibers – 4 februari 2020

Een deel van de woningen in de gemeente wordt verwarmd met warmte die vrij komt bij het stoken in de drie centrales.

Maar het draagvlak voor biomassa kalft af. Niet alleen in Ede, in heel Nederland. Dat weet ook Hoefsloot. ,,Het gaat dan vooral over duurzaamheid. Wij zien biomassa als een tussenstap. Wij hopen dat er straks andere bronnen zijn om ons te verwarmen dan biomassa.’’

Je kunt wel aan de wettelijke normen voldoen, je moet ook rekening houden met de omgeving waarin je opereert.Wethouder Lex Hoefsloot

Ernstig zorgen

Veel Edenaren maken zich ernstig zorgen over de biomassacentrales. ,,En dan gaat het vooral om het effect dat de centrales hebben op de volksgezondheid’’, zegt Hoefsloot. 

Hij zegt die zorgen serieus te nemen. ,,Wij zijn daarom in gesprek met Het Warmtebedrijf over wat er technisch mogelijk is om de uitstoot van de centrale zo veel mogelijk te beperken. De oudste centrale is inmiddels zes jaar oud. De technologische ontwikkelingen gaan hard.’’ 

,,Ik kan mij voorstellen dat met nieuwe technologie meer mogelijk is. Wij zouden willen dat de uitstoot zo veel mogelijk wordt beperkt. Daarover zijn wij nu met Het Warmtebedrijf in gesprek. Je kunt wel aan de wettelijke normen voldoen, je moet ook rekening houden met de omgeving waarin je opereert.’’

Rini Ruitenschild woont vlak bij de biomassacentrale aan de Knuttelweg in Ede en heeft daar veel last van. © Herman Stöver

Inademen fijnstof

Grote zorg van omwonenden is de uitstoot van fijnstof. Het inademen van hele kleine deeltjes kan schadelijk zijn voor de gezondheid en kan benauwdheid, hoesten of een astma-aanval als gevolg hebben. Maar hoeveel de relatief kleine biomassacentrales aan fijnstof uitstoten, is niet bekend volgens wethouder Hester Veltman. 

,,Dat wordt niet gemeten.’’ Waarom niet? ,,Omdat er in het geval van een biomassacentrale geen wettelijke norm voor is’’, zegt Veltman.

Oven van Bio-Energie Ede aan de Geerweg. © Herman Stöver

Scharrelkippen

Wat volgens de wethouder wel wordt gemeten, is de uitstoot van stikstofdioxide, zwaveldioxide en stof – niet te verwarren met fijnstof. 

,,Uit onderzoek blijkt dat de bio-energie installaties aan de Geerweg en de Dwarsweg voldoen aan de wettelijke emissie-eisen. Ze voldoen aan de normen waaraan de installaties wettelijk gezien moeten voldoen.’’

Al sluit Hoefsloot niet uit, dat in de toekomst wel fijnstof wordt gemeten bij deze biomassacentrales. ,,Als je het over fijnstof hebt, praat je over luchtkwaliteit. Niet alleen de biomassacentrales zijn een bron van fijnstof. De problematiek hier in Ede is dat we zowel uitstoot van de landbouw – vooral  scharrelkippen – hebben als van verkeer en industrie.’’

‘Stoppen met gas zorgt juist voor méér CO2′

Uit AD: Annemieke van Dongen en Chris van Mersbergen, 4 februari 2020

Hoogleraar kraakt klimaatbeleid: ‘Stoppen met gas zorgt juist voor méér CO2′

INTERVIEWHet besluit om alle huizen van het gas af te halen is een grote fout van het kabinet, stelt hoogleraar energiesystemen David Smeulders. ,,De komende tien jaar zal het alleen maar leiden tot méér CO2-uitstoot. Aardgas is juist deel van de klimaatoplossing.’’

Over tien jaar moet één op de vijf huizen in Nederland van het gas af zijn. Dat klinkt nog ver weg, maar gemeenten zijn er nu al mee aan de slag. Uiterlijk volgend jaar moeten zij per wijk een plan klaar hebben waarin staat wanneer de aardgaskraan dicht gaat en welke verwarmingsbron voor onze cv-ketels in de plaats komt. ,,Het begint nu door te dringen wat voor enorme operatie dat is’’, zegt David Smeulders, hoogleraar energiesystemen aan de TU Eindhoven.

Het hele gebeuren is volgens hem zinloos. ,,Het levert niks op, behalve sympathie voor Groningen en een hogere energierekening voor huishoudens. Uit mijn doorrekeningen blijkt dat de CO2-uitstoot tot 2030 juist toeneemt als huizen van het aardgas af gaan. Want wat komt ervoor in de plaats? Voorlopig vooral warmtepompen, die draaien op elektriciteit. Omdat er nog volstrekt onvoldoende zonne- en windenergie is, zal die stroom komende jaren vooral uit de energiecentrales komen. Die draaien op kolen, gas of biomassa waarvan je moet vaststellen dat een deel daarvan absoluut niet duurzaam is. Dus wat win je er dan per saldo mee?’’

Geen slechte brandstof

In onze buurlanden wordt met verbijstering naar de Nederlandse van-het-gas-af-operatie gekeken, zegt Smeulders. ,,Gas is helemaal geen slechte brandstof, cv-ketels zijn bovendien uiterst efficiënt. Duitsland en België, waar veel huizen worden verwarmd met olie of hout, zijn daarom juist bezig huizen aan te sluiten op aardgasleidingen. Daar zie je nu borden langs de weg staan die trots aankondigen: aardgas komt eraan!’’

De aardbevingen in Groningen hebben Nederland in een kramp doen schieten, denkt de energiehoogleraar. ,,Op de een of andere manier is gas vies geworden. Het is echt ideologisch, dat we er nu vanaf willen.”

Smeulders wijst naar de onderhandelingen over het klimaatakkoord. ,,Ik heb een paar keer aan tafel gezeten. Er werd niet gediscussieerd over de vraag of gas nog een optie was. Er werd gezegd: zo gaan we het doen. Dan haak je als wetenschapper natuurlijk af. Complete woonwijken worden nu opgezadeld met een gigantisch dure operatie, terwijl de klimaatwinst die we boeken zeer beperkt is.”

Vast blijven houden aan gas klinkt als vasthouden aan het verleden. We moeten toch snel aan de slag om de opwarming van de aarde te stoppen?

,,Natuurlijk. Maar als je dat doet met oplossingen die alleen op papier duurzaam zijn, dan blijft de zeespiegel gewoon doorstijgen. We zouden maatregelen moeten nemen die zowel op papier als in de werkelijkheid klimaatwinst opleveren.”

Een van de pijlers onder het klimaatakkoord is biomassa. Is dat ook zo’n papieren tijger?

,,Daar ben ik van overtuigd. We kappen bos in het buitenland, vervoeren dat per schip naar de haven in Rotterdam en verbranden het hier. Terwijl we die bossen keihard nodig hebben om CO2 op te nemen. Bomen zijn onze vrienden, geen brandhout. We hebben juist meer bomen nodig!”

Er zijn meer soorten biomassa dan alleen buitenlandse bomen.

,,Natuurlijk. Maïs, bio-olie, bermgras, je hebt groen gas van mest. Dat is allemaal heel nuttig op kleine schaal. Ik heb het over de kolencentrales die we volgooien met houtpellets uit Noord-Amerika en de Baltische staten. Dat is op wereldniveau heel slecht voor het milieu. En als Nederland doen we er gewoon aan mee.”

Maar we zullen toch toe moeten naar een toekomst zonder fossiele brandstoffen?

,,Dat moet ook. Maar laten we dan werken aan slimme oplossingen in plaats van het maken van dit soort rare bokkensprongen.’’

Hoogleraar energiesystemen David Smeulders © Koen Verheijden

Wat stelt u voor?

,,Als je nou eens de helft van de 11 miljard subsidie voor biomassa zou uittrekken voor het isoleren van alle huizen in Nederland. Van isoleren krijg je nooit spijt. Die oplossing is veel goedkoper en aantoonbaar duurzaam; na isolatie hoeven we veel minder gas te stoken. Daarna kun je denken aan warmtepompen. Bij voorkeur pompen die warmte uit oppervlaktewater halen, bijvoorbeeld uit grachten. Die maken geen lawaai en zijn veel efficiënter dan pompen die warmte halen uit de buitenlucht. Laat de gaskraan zitten in de meterkast: dan kunnen we die in de toekomst eventueel opendraaien als we genoeg groene waterstof hebben.’’

Waterstof kan worden gemaakt van zonne- en windenergie. Als restproduct komt bij verbranding geen CO2 vrij, maar zuiver water. Omdat je waterstof kunt opslaan voor momenten waarop de zon niet schijnt en het niet waait, wordt het wel gezien als de ontbrekende schakel voor de overgang naar duurzame energie.

Aan de TU Eindhoven wordt onder leiding van Smeulders onderzoek gedaan naar een optie die volgens hem nóg meer kansen biedt: het omzetten van groene stroom in groen aardgas. In dat chemische proces is waterstof slechts een tussenstap.

,,Het grote voordeel: dit synthetische gas heeft dezelfde samenstelling als natuurlijk aardgas. Dus kunnen we het opslaan en transporteren in ons bestaande gasnet. Met waterstof is dat lastiger: dat is een piepklein molecuul dat overal doorheen glipt.’’

Wat is de potentie hiervan?

,,Ik denk dat dit dé oplossing is voor onze elektriciteitsvoorziening. Hiermee kunnen we een aardgasbatterij creëren, een stroombuffer. Als we een overschot hebben aan zon of wind, zetten we dat om in gas. Dat slaan we op en zetten we weer om in stroom in windstille periodes. Als gasnatie hoeven we hier bijna geen investeringen voor te doen; al onze elektriciteitscentrales zijn al aangesloten op het elektriciteits- én het gasnet. We hoeven naast de centrales alleen een zwembad aan brandstofcellen te bouwen en een vat CO2 dat mee-ademt. De Gasunie sponsort ons onderzoek, eind dit jaar moet een eerste proefopstelling draaien.’’

Aan welke spannende nieuwe klimaatoplossingen werken uw onderzoekers nog meer?

,,We ontwikkelen een warmtebatterij voor huishoudens. Samen met TNO onderzoeken we materialen zoals een simpel zout waarin je heel efficiënt warmte kunt opslaan. Vergelijk het met een heatpack, dat door sporters wordt gebruikt om lichaamsdelen op te warmen. In zo’n batterij slaan huishoudens in de toekomst overtollige warmte van bijvoorbeeld hun zonnecollectoren in op. Ze neemt veel minder plaats in dan een boiler: in een warmtebatterij formaat wasmachine kan een gezin genoeg warmte opslaan om een maand mee te douchen en verwarmen.’’

Maakt u zich zorgen over klimaatverandering?

,,Nee, ik raak erdoor gemotiveerd. Ik ben ervan overtuigd dat we het probleem aankunnen. Maar dan moeten we ons nu wel richten op de oplossingen die de meeste CO2-winst opleveren. In Nederland staan moderne kolencentrales, die pas tien jaar oud zijn. Daar kunnen we de CO2-uitstoot zo van afvangen, die techniek is beschikbaar. Ik ben daar een groot voorstander van. Hier is het helaas taboe, maar in Noorwegen gebeurt dat gewoon. Of je kunt de kolencentrales laten overschakelen op gas. Is ook zo gepiept, en je hebt directe milieuwinst.’’

Waar moet al dat gas vandaan komen, als we stoppen met de winning in Groningen? Uit Rusland?

,,Ik zou beginnen met onze gasvelden in de Noordzee. Daar kunnen we nog dertig, veertig jaar mee vooruit. En we zouden de EEG weer moeten invoeren: een Europese Energie Gemeenschap. De overgang naar duurzame energie is bij uitstek iets dat we Europees moeten regelen. De miljardensubsidies die Nederland nu uitgeeft aan biomassa kunnen veel beter worden gebruikt om oude kolencentrales in Polen te sluiten. Die zijn véél vervuilender dan de onze.’’

U bent lokaal actief voor GroenLinks, maar die partij ziet bijvoorbeeld niks in CO2-afvang en opslag. Heeft u nooit behoefte om het in de politiek hogerop te zoeken? Als wetenschapper staat u wat betreft het klimaatbeleid toch aan de zijlijn.

,,Ik doe mijn best om hier en daar wat bij te sturen, maar politiek en wetenschap zijn toch echt twee verschillende takken van sport.’’

‘Nederland moet geen biomassacentrales meer bouwen’

Door Redactie Bouwwereld 28 januari 2020

Nederland moet geen biomassacentrales meer bouwen, omdat onvoldoende brandstof beschikbaar is. Dat concludeert Milieudefensie uit het rapport ‘Reststromen uit Bossen’ dat is opgesteld door onderzoeksbureau Biomass Research.

Het aanbod van geschikt resthout groeit niet mee met de vraag. In de zeven onderzochte Noord-Europese landen is in 2020 ongeveer 60 miljoen ton beschikbaar. In 2030 wordt dat hooguit iets meer: 62 miljoen ton. Nederlandse energiecentrales verbranden houtige biomassa. In aanmerking komt hout dat nergens anders voor gebruikt kan worden, zoals takken uit bossen en plantsoenen, sloophout en afvalhout uit de houtverwerkende industrie. Bij groeiende vraag naar biomassa bestaat het risico dat de centrales waardevol hout verbranden – dat werkt ontbossing in de hand. Milieudefensie vreest dat bomen ervoor worden gekapt.

Bekijk hier de factsheet ‘Brandhout, schaarste door wildgroei‘ van Milieudefensie.

Hout importeren slecht idee

Hout importeren om in Nederlandse energiecentrales te verbranden is een slecht idee, stelt Milieudefensie. Nu al importeert Nederland een kwart van het hout dat biomassacentrales verstoken uit andere landen. De onderzochte landen – Duitsland, Zweden, Finland en de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen – hebben de komende jaren hun hout nodig om de eigen energiebehoefte te verduurzamen. 

Jorien de Lege, campagneleider Energie bij Milieudefensie: “Bomen zijn te waardevol om zomaar op te stoken. Houtmisbruik ligt op de loer als we de wildgroei aan biomassacentrales niet stoppen.”  

Forse groei biomassaverbranding

Biomassaverbranding maakt een stormachtige groei door. Het Planbureau voor de Leefomgeving verwacht dat het gebruik van biomassa in 2030 met 30 procent is gegroeid. De overheid stelt de komende acht jaar 3,5 miljard euro subsidie beschikbaar voor energiebedrijven die biomassa (bij)stoken. De regering beschouwt energie uit biomassa als duurzaam, omdat biomassa een hernieuwbare bron is. 

Jorien de Lege: “Aan de massale verbranding van hout zit een naar luchtje. Biomassa is alleen acceptabel als geen twijfel is over de duurzame herkomst en er geen andere opties zijn.”  Tijdens Operatie Klimaat gaan Milieudefensie vrijwilligers tijdens huis-aan-huis bezoeken vragen welke klimaatoplossingen Nederlanders zien en wat zij vinden van biomassacentrales.

Biomassacentrales Ede stoten fors meer fijnstof uit dan toegestaan

Van: Erika van Gils , De Gelderlander 2 februari 2020

Eerst…. ALLE lof aan De Gelderlander en in speciaal: Erika van Gils. Zij heeft zich gelukkig vastgebeten in deze zaak en kan met haar kennis van zaken dit op een geweldige manier onder de aandacht brengen!

EDE – Twee van de drie biomassacentrales in Ede stoten, volgens milieudeskundigen, fors meer fijnstof uit dan wettelijk is toegestaan. Dit blijkt uit de laatste metingen uit november 2019 bij de centrale aan de Geerweg en uit 2017 bij de Dwarsweg. 

Chemisch technoloog Bert Kool heeft de emissierapporten, die in het bezit zijn van De Gelderlander, bekeken. Kool concludeert dat de centrale aan de Geerweg zeker drie keer zoveel fijnstof uitstoot dan toegestaan. Die aan de Dwarsweg stoot bijna twee keer de toegestane norm uit. Van de derde centrale aan de Knuttelweg zijn geen gegevens bekend.

Normen ‘op aanzienlijke schaal overschreden’

Milieudeskundige Johan Vollenbroek noemt de biomassacentrales een gevaar voor de volksgezondheid. ,,De wettelijke emissienormen voor fijnstof, maar ook voor stikstofdioxide worden in Ede op aanzienlijke schaal overschreden”, zegt Vollenbroek.

Fijnstof, dat elke Nederlander dagelijks inademt, dringt diep door in de longen. Het kan ontstekingen en ziektes als astma, bronchitis en COPD veroorzaken. Door fijnstof en stikstofdioxide overlijden jaarlijks 12.000 Nederlanders vroegtijdig, zegt de Gezondheidsraad.

Drie jaar niet handhaven

Het Warmtebedrijf, de eigenaar van de centrales, heeft herhaaldelijk beweerd dat de centrales aan de strengste normen voldoen. Vollenbroek noemt het ‘ongelooflijk dat de gemeente Ede en Omgevingsdienst  al drie jaar niet handhaven op de wettelijke voorgeschreven norm en de verontrustende meetrapporten niet eerder openbaar hebben gemaakt’. 

In Ede staan biomassacentrales aan de Dwarsweg, de Geerweg en de Knuttelweg. Vorige week schreef deze krant dat er tientallen klachten binnen zijn komen bij de gemeente van Edenaren die overlast ondervinden. Zij klagen over ‘rook in de slaapkamer’, stinkende uitstoot en rookwolken die het zicht belemmeren.

,,Omdat het in Ede om relatief kleine installaties gaat, is een milieuvergunning niet wettelijk vereist en dus ook niet afgegeven”, zegt Vollenbroek. ,,Ik vind de meetresultaten schokkend.”

Waarom geen continumeting?

Volgens de milieudeskundige is de wettelijke norm vele malen lager dan de gemeten fijnstof uit de twee biomassacentrales. Zij beschikken wel over een zogeheten electrostatisch-filter, maar dat is volgens Vollenbroek niet toereikend. Hij adviseert een doekfilter om de zware overbelasting van fijnstof voor de omgeving te beperken. Vollenbroek vraagt zich voorts af waarom er niet met een continumeting in de schoorsteen fijnstof is gemeten, wat in zijn optiek wel noodzakelijk is om de stofuitstoot goed te monitoren.

,,Het lijkt er op dat de gemeente en de Omgevingsdienst ervoor kiezen de mythe van schone houtstook in Ede in stand te houden. Dat heeft blijkbaar een hogere prioriteit dan een gezonde veilige en duurzame leefomgeving.”

Het Warmtebedrijf kan zich niet vinden in de conclusies van de deskundige en verwijst door naar de Omgevingsdienst, de controlerende instantie. De gemeente Ede zegt later met een reactie te komen.

BIOMASSA

van: ededorp.nl, door Douwe

Op ededorp.nl hebben we al vaker twijfels gehad over de biomassacentrales. We waren niet de enige want op twitter verschenen steeds meer kritische tweets over het opstoken van onze bossen. Heet hangijzer bleek het onderzoek dat het Warmtebedrijf zelf heeft laten doen naar de troep die uit de schoorstenen van de centrales komt.

Onze vaste medewerker Alexander Vos de Wael vroeg daarop de rapporten van dit onderzoek bij het college maar kreeg tot op heden niets. Deze week belden we met de vriendelijke medewerkers van Omgevingsdienst de Vallei en ontvingen we de rapportages in onze digitale postbusgleuf. Snel en transparant en zo hoort het: complimenten voor ODDV.

De hoeveelheid rapportage was groot en het gebruik van scheikundige vaktaal maakte een eenvoudige doorgronding van de stof niet makkelijk. Via twitter vroegen we om hulp en die kwam snel. Een gespecialiseerde scheikundige trok zich het lot van zuurstofminnend Ede aan en analyseerde de rapportages.

Er komt natuurlijk van alles uit die schoorstenen van de biomassacentrales maar er is gefocust op drie categorieën: fijnstof, stikstofoxiden en zwaveldioxiden. Vandaag werd de uitstoot van de biomassacentrale aan de Geerweg onderzocht en het goede nieuws is dat de emissie van SO2 (zwaveldioxiden) en NOx (stikstofoxiden) onder de wettelijke norm blijft. Dan betekent niet dat je het kunt vergelijken met frisse Alpenlucht maar het blijft in ieder geval binnen het wettelijk kader.

De specialist die de berekeningen voor ededorp.nl maakte had ook slecht nieuws:

Uit deze metingen blijkt dat deze centrale 3x zoveel Fijnstof uitstoot dan is toegestaan.”

We zijn natuurlijk uiterst voorzichtig met conclusies en ook met deze. Een indicatie die we ook kregen was de hoeveelheid fijnstof die jaarlijks wordt uitgebraakt door deze centrale. Een eerste voorzichtige schatting duidt op zo’n 800 kilo. Dat fijnstof dwarrelt gezellig door de lucht en komt dan uiteindelijk op de grond terecht. Maar misschien wel nadat het werd ingeademd door de studenten en jongeren die naar school gaan op de KennisCampus, die sinds vandaag EnergieCampus schijnt te heten maar dat lijkt me een beetje een parodie.

Terwijl al die bloedjes van kinderen overdag fijnstof happen hebben sommige studenten het nog wat ellendiger: de studentenflats staan op 50 meter afstand van deze centrale.

Voor de cijferfetisjisten staat hieronder de spreadsheet met een samenvatting van de metingen. Nogmaals een voorbehoud. Morgen komen de resultaten van de Dwarsweg. De rapporten van de centrale aan de Knuttelweg hebben we nog niet ontvangen.

Wat we wel hebben opgevangen zijn geruchten. Geruchten dat er in Ede een vierde biomassacentrale wordt gebouwd…

Later meer!

Overzicht Metingen Ede Geerweg

BIOMASSASUBSIDIE: SCHRIKKEN

van: ededorp.nl, door Douwe

Je kunt er natuurlijk op wachten dat fans van het Warmtebedrijf met hun eigen berekeningen komen om het ongelijk aan te tonen. Dat wordt een lange discussie die zal verzanden in details en de uitkomst zal niet gelezen worden.

Maar ondertussen blijven de centrales hun onzalige inhoud uitstorten over Ede, of het nou hoger of lager is dan de norm. Met steun van de overheid. Want voor de bestaande centrales kan het Warmtebedrijf maar liefst 110 miljoen euro subsidie ontvangen.

De vervuiler ontvangt.

Die subsidie wordt betaald van (energie)belastingcenten en die komen niet uit de lucht vallen. Kijk eens op je energierekening: degenen die vervuild worden betalen dus.

Toch werken we allemaal mee aan het succes van de biomassacentrale. We brengen allemaal onze dooie coniferen en beukenhaagjes naar de gemeentewerf. Je mag dan dankbaar zijn dat je daar niet voor hoeft te betalen. ACV zal misschien geld ontvangen van het Warmtebedrijf voor al dat ‘snoeiafval’ maar gezien de warme gevoelens van de wethouder voor biomassa kun je ook verwachten dat ACV dit gratis en voor niets naar de centrales brengt.

Dat zou dus al anders moeten: breng je brandstof voor de centrales dan zou je daar betaald voor moeten worden. Zeker als diezelfde centrales je kerstboom in de vorm van fijnstof weer naar je terug blaast.

Nou zijn we van www.ededorp.nl niet vies van een beetje subsidie alleen is het ons nog niet gelukt om ook maar één cent binnen te harken. Gek genoeg krijgen we maar weinig handreikingen van de gemeente Ede. Wat dat betreft is het Warmtebedrijf Ede wel een voorbeeld.

Want drie centrales zijn nog niet genoeg. Er is inmiddels een subsidie toegekend voor een vierde biomassacentrale. Met 15 miljoen valt dat voor Warmtebedrijfbegrippen een beetje tegen maar het is nog altijd 15 miljoen meer dan ededorp.nl ontving.

In totaal 125 miljoen subsidie die beschikbaar komt van (Edese) belastingbetalers om vervolgens kilo’s fijnstof over Ede te braken. Daar wordt niemand vrolijk van. Gelukkig is de Edese politiek wakker geworden, een gedeelte ervan althans. Er zijn raadsvragen gesteld en het zou goed zijn als deze tijdens een debat worden beantwoord en niet op een vrijdagmiddag in een mailtje worden verzonden naar de politieke partijen.

De laatste vraag is natuurlijk: waar komt die vierde centrale in Ede staan. Het antwoord staat op de site van RVO (klik hier) of kijk even op het kaartje boven dit artikel. De bewoners van Ede-Centrum zijn de gelukkigen! Lekker dicht bij de markt waardoor de bloemkolen op de markt ongeveer dezelfde behandeling krijgen als bij Albert Heijn: een dikke laag stoom met in dit geval een vleugje fijnstof.

Laten we in Ede eens iets innovatiefs doen: de biomassacentrales sluiten. Het zijn de sigaretten van de 21ste eeuw: marketinggeklets dat het allemaal supergezond en duurzaam is maar over vijftig jaar komen we er achter dat het bagger- en baggerslecht is.

Kom maar op met dat debat!

Naschrift: raadslid Bram van der Beek stuurde ons de mededeling dat de locatie van de nieuwe centrale nog niet bekend zou zijn en er daarom is gekozen voor een aanduiding ergens in het centrum. We houden het in de gaten.

UPDATE BIOMASSACENTRALE

van: ededorp.nl, door Douwe

Gisteren konden we al bekend maken dat de resultaten van de metingen van de biomassacentrale aan de Geerweg niet al te best leken. Onze vrijwilligers hebben de hele nacht doorgewerkt en hebben ook gekeken naar de resultaten van de centrale aan de Dwarsweg. De eerste voorzichtige conclusie van onze specialisten:

“De Fijnstof emissie ligt gemiddeld 74% hoger dan de norm van 5 mg/Nm3. De NO2 emissie ligt gemiddeld 17% hoger dan de norm van 145mg/Nm3.”

Een schrale troost: “De SO2 emissie blijft binnen de gestelde normen.”

Worden de Edese jongeren rond de KennisCampus aan de Zandlaan dagelijks getrakteerd op een fikse dosis fijnstof, hun ouders die werken op het industrieterrein krijgen ook hun dagelijkse portie. Ja, zo kunnen we het woningnoodprobleem ook oplossen natuurlijk want met dit soort emissies blijft er op den duur geen Edenaar meer over.

Het lijkt er overigens wel op dat de uitstoot verbetert in de zin dat er minder bagger uit de schoorstenen komt. Dat zoeken we, misschien, nog even uit. Daar staat dan weer tegenover dat er inmiddels een derde centrale aan Knuttelweg is geopend en er nog een nieuwe centrale in de planning staat. Dat vraagt om een klein rekenvoorbeeldje:

Er waren twee centrales die per stuk, bijvoorbeeld, 1000 kilo stof per jaar uitkotsen. In totaal dus 2000 kilo. Nu komen er 4 centrales, die misschien wel 40% minder uitstoten maar dan in totaal nog altijd 2.400 kilo over Ede uitstorten.

Maar goed, tegen die tijd kunnen meer Edenaren meegenieten van de geneugten van onze duurzame energievoorziening.

Wethouder Hoefsloot opende gisteren trouwens de KennisCampus Energietransitie Experience. Eén van de partners in dit project is MPD, de eigenaar van de biomassacentrales in Ede.

Tja…

Hieronder de samenvatting van de rapporten over deze centrale. Wil je zelf de rapporten inzien? Stuur een dm via onze twitteraccount @ededorp_ of laat je e-mailadres achter via het contactformulier.

Overzicht Metingen De Vallei Ede Final