SER: Stop subsidie voor energie uit verbrand omgekapt bos

Uit: De Telegraaf, door Edwin Timmer. 30 juni 2020.

Ⓒ HOLLANDSE HOOGTE / NEDERLANDSE FREELANCERS

Zelfs Marianne Minnesma trok onlangs openlijk haar handen af van het gebruik van biomassa. Had ze eerst met Urgenda nog zo gevochten om de overheid te dwingen meer aan hernieuwbare energie te doen, nu kwam ze tot de conclusie dat Nederlands’ belangrijkste troef – houtige biomassa – eigenlijk alleen maar slecht is voor het klimaat, biodiversiteit en luchtkwaliteit.

Het SER- advies, waarvan dinsdag een concept uitlekte, volgt op het felle maatschappelijke debat tussen voor- en tegenstanders van gesubsidieerde biomassacentrales. Hoewel de SER geen onmiddellijk einde eist van de subsidies, noch een bouwstop voor nieuwe centrales, lijken luidruchtige tegenstanders als Comité Schone Lucht en de MOB van Johan Vollenbroek toch voor een groot deel gelijk te hebben gekregen. Ook voor de SER is biomassa immers ‘over en sluiten’.

BEKIJK OOK:Biomassa: bijna niemand ziet er iets groens in

Energieakkoord

Dat was tien jaar geleden nog zo anders. Om het aandeel hernieuwbare energie te stimuleren, besloot het kabinet in het Energieakkoord om ook het verbranden van houtpellets als klimaatvriendelijk aan te merken. Subsidies hielpen biomassa uitgroeien tot grootste leverancier van ‘hernieuwbare’ energie van Nederland. Zelfs groter dan wind- en zonne-energie.

BEKIJK OOK:Vier prangende vragen over biomassa

Tot critici – van wetenschappers tot activistische ngo’s – de luchtbel doorprikten dat het verbranden van biomassa goed zou zijn voor het klimaat. Daarna volgden al snel andere argumenten tegen het kappen van bossen voor stroom en warmte. Zo wordt de kaalkap in de Verenigde Staten en Estland als een ramp gezien voor de biodiversiteit en een aanslag op onze luchtkwaliteit. Bovendien: zelfs aardgas levert minder CO2-uitstoot op dan het verbranden van biomassa.

Het advies van de commissie, onder leiding van VVD-coryfee Ed Nijpels, gaat ook in op de houtstook door burgers in open haarden en kachels. „Verbranding met een te lage milieuprestatie moet worden ontmoedigd”, stelt het advies. De SER verzoekt de regering het gedrag van de burger ’te beïnvloeden’ om geen vuurtje meer te stoken bij ongunstig weer. Lees: als er kans is op smog door de rooklucht.

’Stuurloze intentieverklaring’

Toch is niet iedereen is blij met de SER. Comité Schone Lucht zag liever een direct moratorium op houtige biomassasubsidies. „Dit advies is een stuurloze intentieverklaring en dus een vrijbrief aan de politiek”, vreest Fenna Swart. „Er wordt geen deadline gevraagd voor het stoppen met subsidies. Er hoeft van de SER geen onmiddellijk moratorium op nieuwe centrales. Op deze manier kunnen het kabinet en grote energiebedrijven gewoon door op de ingeslagen weg.”

“Er wordt geen deadline gevraagd voor het stoppen met subsidies”

Johan Vollenbroek van de milieuorganisatie MOB is iets optimistischer. Maar de SER zou nog strenger mogen zijn wat betreft luchtkwaliteit. „Ze erkent weliswaar dat de luchtkwaliteit moet worden verbeterd en emissies verlaagd, maar ze eist niet het gebruik van best beschikbare technieken, zoals een doekenfilter”, zegt Vollenbroek.

Biomassa: bijna niemand ziet er iets groens in

Uit: De Telegraaf, door Alexander Bakker. 1 juli 2020.

De gevolgen zijn merkbaar: weilanden worden volgebouwd met zonnepanelen, boeren en burgers ruziën in Drenthe over windmolens en vissers worden weggesaneerd uit de Noordzee om plek te maken voor nog meer wieken. Eén probleem: als het niet waait en de zon niet schijnt kan er geen energie worden opgewekt. Stuwmeren hebben we niet.

BEKIJK OOK:SER: Stop subsidie voor energie uit verbrand omgekapt bos

Dus werd in het Energieakkoord met instemming van milieuclubs afgesproken om biomassa bij te stoken in kolencentrales. Brussel vond het goed. Hout werd er speciaal voor de oceaan overgevaren. De Tweede Kamer stak er na heel veel ophef pas een stokje voor vlak voor de verkiezingen.

Het kabinet grijpt in de opvolger van het Energieakkoord, het veelbesproken Klimaatakkoord (gericht op CO2), opnieuw naar (deels houtige) biomassa. Nu als tegenhanger van aardgas. Nederland haalt zónder de klimaatdoelen niet, stelt het kabinet.

BEKIJK OOK:Vier prangende vragen over biomassa

Weer is er massaal verzet. Nu tegen biomassacentrales die als paddenstoelen uit de grond schieten. Bijna niemand ziet iets groens in het verbranden van hout. Het staat bovendien haaks op de stikstofaanpak. Opnieuw grijpt de Kamer vlak voor de verkiezingen in. Dinsdag ging een meerderheid mee in de wens om subsidies af te bouwen. Een voorschot op het SER-advies.

Door deze koerswijziging moet Nederland straks waarschijnlijk weer méér aardgas gebruiken. Voor buitenlandse energiebedrijven is het lastig opereren. Afspraken uit akkoorden zijn blijkbaar niets waard. En de doelen van het Energieakkoord? Die worden ondanks de miljardensubsidies niet gehaald. Nederland gaat nu voor miljoenen windenergie uit Denemarken kopen om op papier alsnog braaf in de pas te lopen.

Coalitie is het eens over biomassa

Uit: Telegraaf, door Alexander Bakker – 25 juni 2020

DEN HAAG – De spelregels rond biomassa moeten strenger worden. Er mogen geen nieuwe subsidies meer komen voor verbranding van houtachtige biomassacentrales voor de opwekking van uitsluitend stroom. Daar zijn de coalitiepartijen het over eens geworden.

Ⓒ HOLLANDSE HOOGTE / NOVUM REGIOFOTO

Nu VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het eens zijn geworden keert voor het eerst een meerderheid van de Tweede Kamer zich tegen de ontwikkelingen rond biomassa. Deze vorm van ’groene’ energie ligt steeds meer onder vuur in de maatschappij. Bovendien staat het bouwen van de centrales haaks op de aanpak om stikstof te verminderen. De oppositie is al langer van mening dat het zo niet langer kan.

Nu VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het eens zijn geworden keert voor het eerst een meerderheid van de Tweede Kamer zich tegen de ontwikkelingen rond biomassa. Deze vorm van ’groene’ energie ligt steeds meer onder vuur in de maatschappij. Bovendien staat het bouwen van de centrales haaks op de aanpak om stikstof te verminderen. De oppositie is al langer van mening dat het zo niet langer kan.

De politieke stap betekent niet het einde van biomassacentrales en bestaande subsidies. De coalitie wil vooral duidelijkheid scheppen voor de toekomst en richting gemeenten die nog plannen hebben voor de bouw van een biomassacentrale.

De regeringspartijen stellen voor om eerst een ’duurzaamheidskader’ in het leven te roepen voor er nieuwe subsidies worden uitgedeeld. In dat document komt te staan wat nog acceptabel is. Bepaalde vormen van biomassa -zoals restproducten uit de landbouw- vinden de vier coalitiepartijen wel acceptabel.

Subsidies

Er mogen in elk geval geen nieuwe subsidies komen voor verbranding van houtige biomassa voor nieuwe centrales voor de opwekking van stroom. Subsidies voor kleine biomassacentrales (minder dan 5MW) moeten van de Kamer in de wacht worden gezet tot er aangescherpte eisen zijn voor schone lucht.

Uiteindelijk wil de coalitie af van de situatie waarbij houtsnippers en pellets gesubsidieerd worden verbrand. Het kabinet moet daarom met een eindjaar komen en een afbouwpad.

D66 en ChristenUnie kwamen onlangs al met stevige woorden in een persbericht over een subsidiestop, maar een week later stemden de twee partijen tegen een voorstel van GroenLinks met een vergelijkbare strekking. Achter de schermen valt te horen dat coalitiegenoten VVD en CDA onaangenaam verrast waren. Minister Wiebes (Klimaat) zei in een debat dat hij niet zomaar even het ’klimaatakkoord door de plee kon spoelen’.

Binnenkort komt de SER met een advies over biomassa. Wiebes heeft al aangekondigd dat hij dit rapport wil gebruiken om opnieuw te kijken naar omgang met deze vorm van ’groene’ energie.

Lees ook: https://www.telegraaf.nl/financieel/1987799739/ook-consument-twijfelt-over-biomassa

Toehoorders verrast nu Marjan Minnesma aardgas verkiest boven biomassa

Uit De Telegraaf, 15 juni 2020. Door Edwin Timmer

Met de jarenlange klimaatzaak dwong Marjan Minnesma de overheid via de rechter versneld te stoppen met fossiele brandstoffen. Van het gas af is het nieuwe Haagse mantra en het kabinet stimuleert houtige biomassa als vorm van ’hernieuwbare energie’. Nu het boegbeeld van Urgenda zich echter voegt bij de critici van houtstook voor energie, en tegelijkertijd een lans breekt voor aardgas, vinden velen dat curieus.

Edwin Timmer

Marjan Minnesma was zich zondagavond kennelijk bewust van de opmerkelijke klimaatuitspraak die ze zojuist had gedaan. „Dat klinkt heel raar uit mijn mond”, klonk het. Het gebeurde tijdens een interview in het EO-radioprogramma Dit is de dag. En menig luisteraar zat met de oren gespitst.

„Als ik het heel cru zou stellen, zou ik zeggen: op dit moment is het beter om aardgas te gebruiken en een boom te planten, dan om biomassa te gebruiken en een boom te planten”, formuleerde Minnesma. Huh? Prijst de klimaatkoningin van Nederland het gebruik van aardgas aan? Terwijl Den Haag, mede op aandringen van klimaatactivisten, toch juist een beleid uitrolt dat huizen aardgasvrij maakt? Wat is hier aan de hand?

Op sociale media reageerden opiniemakers verrast. ’Onbegrijpelijk’, stelde columnist en energiedeskundige Remco de Boer. Een ’ommezwaai’, oordeelde wetenschapsjournalist Simon Rozendaal. Volgens Fenna Swart van Comité Schone Lucht nam Minnesma niet eerder publiekelijk zo openlijk afstand van houtige biomassa. Ze doet het overigens terwijl de afgelopen maanden het maatschappelijke verzet groeit tegen biomassa wegens de luchtvervuiling en het verlies aan biodiversiteit.

Miljardensubsidies

Minnesma kwam wereldwijd in de schijnwerpers te staan dankzij de Urgenda-zaak. De Hoge Raad gaf haar gelijk dat de Nederlandse overheid meer moet doen om de CO2-uitstoot te verlagen. Mede door de klimaatzaak besloot het kabinet te koersen op het van het aardgas afhalen van huizen. Daarnaast stimuleert Den Haag het gebruik van biomassa door miljardensubsidies.

Op Radio 1 erkende Minnesma dat ze biomassa twintig jaar geleden als onderzoeker aan de Vrije Universiteit nog als ’oplossing’ zag tegen de opwarming van de aarde. Maar volgens de Urgenda-voorzitter is klimaatverandering inmiddels zo nijpend dat de wereld geen tijd meer heeft om nog biomassa te gebruiken. De CO2 van elke opgestookte boom blijft te lang in de atmosfeer, en vormt daarmee een risicovol opwarmend effect.

„Ik zie voortschrijdend inzicht bij Minnesma”, zegt Rozendaal verheugd. „Daar kan ik wel bewondering voor opbrengen.” Ook het feit dat ze aardgas nu duidelijk als een ’overgangsbrandstof’ ziet, waardeert de schrijver van Warme aarde, koel hoofd. Dat is namelijk ook één van de kernpunten in zijn boek.

Sommigen begrepen uit de woorden van Minnesma dat ze de Groningse gaskraan weer open wil draaien. Maar dat weerspreekt ze. Wel stelt Minnesma dat het verstoken van gas slechts de helft van de CO2-uitstoot oplevert in vergelijking met het verbranden van biomassa. Zolang aardwarmte, zonnepanelen en windmolens nog onvoldoende energie opwekken, kunnen we het beste gas gebruiken, meent Minnesma. Tot in elk geval 2030. Rozendaal ziet overigens een langere toekomst voor gas.

Hoewel de woorden van Minnesma voor veel luisteraars klonken als donderslag bij heldere hemel, stelt ze zelf dat Urgenda al langer kritisch is op biomassa. Zo ondertekende Minnesma enkele weken geleden de brandbrief aan de Sociaal-Economische Raad om te pleiten voor afschaffing van subsidies voor opstook van houtige biomassa.

Kentering

Toch vormt juist dit optreden een kentering, stelt Fenna Swart van het Comité Schone Lucht. Zij strijdt tegen de komst van ’s lands grootste biomassacentrale bij Diemen en overziet het groeiende veld aan actoren dat zich tegen biomassa begint uit te spreken. „In eerdere instantie leek Urgenda biomassa nog te steunen als tijdelijke oplossing. Bovendien is dit de eerste keer dat Minnesma zich publiekelijk zo duidelijk uitspreekt.”

Urgenda loopt volgens Swart niet weg voor het, wellicht onbedoelde, effect dat de klimaatzaak heeft gehad: „De Urgenda-zaak duwde de overheid verder in de richting van het subsidiëren van het verbranden van houtpellets. Voor het kabinet is het nu eenmaal, op papier, de makkelijkste manier om ’hernieuwbare energie’ te stimuleren.” Een nieuwe openstelling voor subsidie begin dit jaar zorgt inmiddels voor een verdere groei van de vraag naar houtige biomassa, aldus de activiste.

Minnesma werpt deze kritiek verre van zich. „Ik voel me totaal niet verantwoordelijk voor de keuze die de overheid heeft gemaakt voor het subsidiëren van biomassa. Dat komt voort uit het Energie- en Klimaatakkoord”, zegt ze. Minister Wiebes stelde vorige week in de Tweede Kamer nog dat hij nog geen afscheid wil nemen van biomassa. Het zou te belangrijk zijn om de klimaatdoelen te halen – zoals Urgenda via de rechter heeft geëist.

Klimaatpublicist Rutger van den Noort heeft nog een kanttekening. „Het kan zijn dat Urgenda al langer kritisch was op biomassa. Maar men droeg altijd het idee uit dat we zo snel mogelijk naar hernieuwbare energie moesten, zelfs zonder dat een reële back-up mogelijk was voor onze energiehuishouding. Nu erkent Minnesma dat aardgas nodig is als overgang. En zo is het. Het moet allemaal veel geleidelijker.” Gasketels afkoppelen om Amsterdamse huizen aan een warmtenet op biomassa te koppelen, zoals het hoofdstedelijke stadsbestuur wil, noemt Van den Noort ’het paard achter de wagen spannen’.

Minnesma is optimistisch dat we met wind op zee en zonnepanelen op bestaande gebouwen een heel eind komen. „Tegen windmolens op zee bestaat weinig weerstand”, zegt de klimaatactiviste. Van het vol leggen van weilanden met zonnepanelen is ze géén voorstander. „Het is ook niet nodig.”

GroenLinks is écht de vijand!

Uit Telegraaf 12 juni 2020, Door Mike Muller.

Wethouder ruimtelijke ordening, grondzaken, duurzaamheid, klimaat en energie, Marieke van Doorninck van GroenLinks is serieus de weg kwijt!

GroenLinks zegt nee tegen ’GL-motie’ over biomassa

De Partij voor de Dieren wilde dat de gemeenteraad van Amsterdam zich alvast uitspreekt tegen het verbranden van ’houtige biomassa’ als ’duurzame hernieuwbare energie’ en bracht een GroenLinks-motie met die strekking donderdag alvast in stemming. De voltallige Amsterdamse GroenLinks-fractie stemde echter tegen.

Komend weekeinde is het partijcongres gepland en zal een soortgelijke motie, die is opgesteld door een GroenLinks-raadslid uit Haarlem, worden voorgelegd aan de landelijke leden. Reden voor Partij voor de Dieren-raadslid Johnas van Lammeren om deze alvast in de gemeenteraad in Amsterdam voor te leggen.

’Historische fout in de maak’

Momenteel wordt in Amsterdam namelijk de laatste hand gelegd aan de bouw van een biomassacentrale in het Westelijk Havengebied. Deze wordt voor tientallen miljoenen gebouwd door het Afval Energie Bedrijf, waarvan de gemeente Amsterdam honderd procent aandeelhouder is. Ook in Diemen verrijst een grote biomassacentrale. Met de warmte die hiermee vrijkomt moeten tienduizenden huizen worden verwarmd.

„Er wordt een historische fout gemaakt: Amsterdam wordt afhankelijk gemaakt van biomassa van AEB en Diemen. De CO2-schuld wordt doorgeschoven naar onze kinderen”, zegt raadslid Johnas van Lammeren van de Partij voor de Dieren. „Bomen kappen en verbranden, oerbossen kappen. Het is vernietiging van de ecologie.”

Hij wijst erop dat ’honderden internationale wetenschappers hebben aangetoond dat door het gebruik van houtige biomassa bomen worden bedreigd en daarmee het klimaat.” Ook benadrukt hij dat bij de verbranding van hout CO2 vrijkomt.

Geen steun

Terwijl VVD, FvD, Denk, CDA, ChristenUnie, Bij1 en Partij van de Ouderen de motie steunden, stemden alle negen raadsleden van de GroenLinks-fractie tegen. Met de steun van D66, PvdA en de SP haalde de motie het definitief niet. Dat gold ook voor een motie waarin werd opgeroepen tot een draagvlakonderzoek.

BEKIJK OOK:

Brandbrief aan SER tegen biomassa

Groene biomassa volksverlakkerij

Klimaatdoelen enkel behaald door truc

De ecologische ramp achter biomassa

Klimaatdoelen enkel behaald door truc

Door Ronald Plasterk. 11 juni 2020. In Telegraaf.

Ik beloof dat ik niet vaak zulke lange citaten zal opnemen, maar zo gek gaat het ook niet snel meer worden. Woensdagavond verscheen bij de NOS het volgende bericht:

’Minister Wiebes wil niet toezeggen dat er geen subsidie meer gaat naar de bouw van nieuwe biomassacentrales. Hij begrijpt de zorgen die inmiddels zijn gerezen over het gebruik van biomassa voor energieopwekking. „Maar als we de klimaatopgaven willen halen, hebben we biomassa voorlopig nodig”, zei hij in de Tweede Kamer. „Ik wil ervoor hoeden dat we op een woensdagmiddag een belangrijk onderdeel van het klimaatakkoord door de plee spoelen”, zei de minister van Economische zaken en Klimaat. Hij wees erop dat in dat akkoord door honderd organisaties is afgesproken dat biomassa belangrijk is. De brandstof werd vorig jaar nog gezien als duurzame energiebron en zou het doel om in 2030 49 procent minder CO₂ uit te stoten dichterbij brengen. De laatste tijd rijzen er steeds meer bezwaren tegen biomassa. In plaats van gebruikte houtpallets wordt er boshout uit het buitenland verbrand. Daar komt bij dat het stoken van biomassa tot luchtvervuiling leidt. Al met al zou het gebruik van de brandstof geen winst opleveren voor het klimaat. Wiebes erkent dat er een evolutie in het denken over biomassa gaande is. Hij denkt dat er op de langere termijn misschien niet meer voor wordt gekozen, maar ’in de tussentijd’ en ’tijdens de energietransitie’ zitten we er aan vast, zei hij.’

Klimaatakkoord

Einde citaat. De minister weet dat de enige reden dat het verbranden van bossen bijdraagt aan het halen van de doelstelling om minder CO₂ uit te stoten is dat in het klimaatakkoord (waar geen burger ooit aan te pas is gekomen) is afgesproken dat de CO₂-uitstoot van biomassa niet meetelt. Er wordt enorm veel CO₂ uitgestoten als je bossen verbrandt, veel meer zelfs dan wanneer je gas verbrandt omdat nat hout minder energie oplevert. Maar er is bestuurlijk besloten om dat niet mee te tellen. We halen de klimaatdoelen enkel omdat we een boekhoudkundige truc uitvoeren. Wat de minister „evolutie in het denken” noemt, is dat mensen erachter komen dat ze beduveld worden.

Minister duikt weg

Er is niets duurzaams aan het verbranden van bossen. De minister probeert, en daarom citeer ik hem zo uitvoerig, ook helemaal niet te verdedigen dat het wél duurzaam is. Hij duikt weg voor inhoudelijke verdediging, en beroept zich op een gezagsargument (honderd organisaties), en gooit het op de lange baan (op de langere termijn misschien niet meer).

Hij weet dat zijn verhaal niet klopt. Er is vroeger gedacht dat voor de gekapte bossen weer nieuwe bomen zouden aangroeien, en dat zou waar kunnen zijn in Noorwegen dat dunbevolkt is en vol staat met bossen. Maar als je binnen tien jaar, wat de minister noemt „tijdens de energietransitie”, naar 49% zogenaamd duurzaam wilt, moet je in een enorm tempo kappen, en verbranden, en daar groeit geen bos tegenop. Het cynisme is stuitend.

Natuurlijk stoot je CO₂ uit als je hout verbrandt. Ieder kind kan zien dat in dat klimaatakkoord iets ongelooflijks is ’afgesproken’. De Tweede Kamer, en anders bij de eerste gelegenheid de kiezer, over door de plee spoelen gesproken, moet er op toezien dat we onze eeuwenoude oerwouden, met alle planten, dieren, microben erin, niet aan dat cynisme verliezen.

Heel even sprekend als bioloog herinner ik er graag aan dat veel van onze geneesmiddelen ooit zijn gevonden in tropische schimmels en planten uit oerwouden. De rijkdom van een oerwoud is veel groter dan de calorische waarde die je krijgt als je het verbrandt.

Slachting olifanten

Hier is als voorbeeld een evolutie van denken. Ivoor is een prachtig materiaal dat wordt gemaakt van de slagtanden van olifanten. Door de vraag naar ivoor ontstond een slachting onder olifanten, en een van de horrorbeelden die ik me uit mijn kindertijd herinner, is een tijdschriftfoto van een doodgeschoten olifant waarvan stropers de slagtanden hadden afgezaagd.

Er is aanvankelijk besloten om gebruik van ivoor te verbieden, tenzij afkomstig van dieren die een natuurlijke dood waren gestorven. Dat klonk redelijk, immers als ze toch dood zijn, waarom dat ivoor dan niet gebruiken: gecertificeerd ivoor met keurmerk. Maar dat werkt natuurlijk niet!

Het stropen ging door, want je kunt aan een ivoren beeldje niet zien hoe die olifant is doodgegaan, en de producenten gaan altijd schuiven met producten. De enige maatregel die werkte, evolutie in het denken: alle gebruik van ivoor verbieden.

Als wij in Diemen hout verbranden, zullen ze daar elders in de wereld de bomen voor kappen. Als er vraag is, komt er aanbod. Het is geen schande om tot dit nieuwe inzicht te komen, maar wel om daarvoor weg te duiken.

Biomassacentrales zijn onzinnig en moeten direct stoppen.

’Biomassa-akkoord staat op springen’

Greenpeace: duurzaamheid niet bewezen

10 juni 2020, Door EDWIN TIMMER in Telegraaf BINNENLAND

AMSTERDAM – Het convenant over houtige biomassa als bijstook in kolencentrales hangt aan een zijden draad. Volgende week behandelt een geschillencommissie de klacht van Greenpeace dat energiebedrijven nog steeds niet in staat zouden zijn de door hen gebruikte biomassa als duurzaam te waarborgen.

Voor biomassa zouden alleen bewezen duurzame houtpellets mogen worden gebruikt, maar volgens Greenpeace is er geen zekerheid dat dat ook echt gebeurt.
Ⓒ DIJKSTRA BV

„Dit convenant staat op springen”, zegt directeur Joris Thijssen van Greenpeace. De belofte om alleen bewezen duurzame houtpellets te gebruiken, vormde in 2015 de spil van het akkoord tussen energiebedrijven en vijf milieuorganisaties. Als biomassa dan echt nodig was om klimaatneutraal energie op te wekken, dan alleen met hout uit bijvoorbeeld FSC-gecertificeerde bossen. Alleen dan wilden ook Milieudefensie, Natuur & Milieu en het Wereld Natuur Fonds instemmen.

Bosbeheer

„We praten nu zeven jaar, en we schieten niks op. De bijstook van biomassa wordt opgevoerd, maar zekerheid over duurzaam bosbeheer kan men niet geven”, zegt Thijssen.

Vorig jaar spande Greenpeace daarom al een kort geding aan. De rechter verwees echter naar de geschillencommissie uit het convenant. Die komt woensdag 17 juni bijeen.

“We praten nu zeven jaar, en we schieten niks op”

Koepelorganisatie Energie-Nederland erkent het conflict, maar meent dat het convenant wel functioneert, aldus een woordvoerster. Zo zijn de ’strengste duurzaamheidseisen ter wereld afgesproken’ om te verzekeren dat de biomassa in elektriciteitscentrales ’daadwerkelijk duurzaam is en niet leidt tot kaalslag van bossen’.

De ruzie komt op een gevoelig moment. Bewonersorganisaties spreken zich steeds luider uit tegen houtverbranding voor stroom en warmte. Uit angst voor vuile lucht en verlies van biodiversiteit. De mythe dat biomassa klimaatneutraal zou zijn, is volgens wetenschappers ook wel doorgeprikt.

’Sjoemelhout’

In de strijd tegen biomassa zijn vooral de Landelijke Federatie tegen Biomassacentrales en het Comité Schone Lucht zichtbaar. Naar eigen zeggen omdat de traditionele milieuorganisaties zich te koest houden. „Het is net of zij door het convenant, waarmee ze groen licht gaven aan import van biomassa, met de handen op de rug zijn gebonden”, meent actievoerster Fenna Swart.

“Het is net of zij met de handen op de rug zijn gebonden”

Zo benoemt Milieudefensie in een video op haar website wel de nadelen van biomassa en beklaagt ze zich over ’sjoemelhout’. Maar de grotendeels van overheidssubsidie levende organisatie rept met geen woord over haar eigen rol als convenantondertekenaar. Voor een toelichting had de vereniging van directeur Donald Pols geen tijd.

Het klappen van het convenant belet energiebedrijven niet door te gaan met import van houtpellets. Maar pijnlijk en symbolisch is het wel, meent Greenpeace. Thijssen: „Het zou goed zijn als de Tweede Kamer en minister Wiebes de subsidies stopzetten. Want wat is nog de klimaatwinst als de duurzaamheid niet kan worden aangetoond?

Bekijk ook in de Telegraaf:

Brandbrief aan SER tegen biomassa

Groene biomassa volksverlakkerij

’Energieplan Amsterdam absurd en groenvijandig’

Uit: De Telegraaf, 23-4-2020.

Amsterdam heeft besloten de klimaatneutrale ’donut-economie’ te omarmen en gas in te ruilen voor biomassa-energie. Tot afgrijzen van Mischa Meerburg en Fenna Swart: „Miljarden gaan letterlijk in rook op. Amsterdam zadelt Nederland op met een nog grotere CO2-schuld.”

De Vattenfall-centrale in Diemen moet de grootste biomassacentrale van Nederland worden. „Hier gaan miljarden in rook op”, stellen Fenna Swart en Mischa Meerburg.
Ⓒ HOLLANDSE HOOGTE

„Amsterdam wil grote delen van de hoofdstad verwarmen met biomassawarmte. Hoe meer woningen worden aangesloten op dit stadswarmtenetwerk, hoe langer we afhankelijk blijven van industrieën die allesbehalve duurzaam zijn. Daar wordt binnenkort, als het doorgaat, Nederlands grootste biomassa-warmtecentrale aan toegevoegd: in Amsterdam-West (AEB) en Diemen, van Vattenfall.

Biomassa betekent concreet grootscheeps kappen van buitenlandse bossen en ze hier verstoken in een grote houtkachel. Hout is een schaarse, eindige grondstof en bossen hebben we nu harder nodig dan ooit om onze vervuilde luchten te zuiveren. Amsterdam wil dat meer dan de helft van de stad zo wordt verwarmd en zadelt hiermee Nederland op met een nog grotere CO2-schuld. Het is een absurd en groenvijandig plan.

Donut-economie

Het is lastig te rijmen met het principe van Doughnut Economics, bedacht door de Britse econome Kate Raworth. Een donut-economie heeft als doel om de behoeftes van alle mensen te realiseren binnen de draagkracht van de aarde. Alle economische activiteiten moeten dus binnen de spreekwoordelijke ’donut’ blijven en dat is niet vrijblijvend.

Comité Schone Lucht, opgericht en aangevoerd door kritische bewoners, probeert onder meer via de rechter de plannen tegen te houden. De Landelijke Federatie tegen Biomassa (FAB) en de MOB van Johan Vollenbroek hebben zich hierbij aangesloten.

Blind

Er is niets mis met ambitieuze doelstellingen op papier zetten en te willen pionieren. Maar grote ambities en verre stippen op de horizon kunnen tot gevolg hebben dat we blind raken voor wat pal voor onze neus gebeurt. Er zijn genoeg dingen die we nu kunnen ondernemen, maar dan moeten de overheidssubsidies (SDE) wel anders verdeeld worden. Inzetten op biomassa betekent dat inmiddels €15 miljard aan belastinggeld letterlijk in rook opgaat.

Fenna Swart en Mischa Meerburg

Kijk hoe het ook kan: woningbouwcorporatie De Key gaat een volledig duurzaam warmtenet aanleggen op basis van riothermie. Door slim te isoleren hopen zij 75% tot 90% te besparen op het gasverbruik. Studentenhuisvester DUWO experimenteert zelfs met waterstof als alternatief voor aardgas. Lage temperatuurswarmte met een collectieve warmtepomp hoeft helemaal niet duurder of ingewikkelder te zijn dan stadswarmte op biomassa.

Nee durven zeggen

Maar het is nog niet te laat. De warmtevisie is nog niet goedgekeurd door de gemeenteraad. Wij sluiten ons aan bij de 170 Nederlandse wetenschappers die vinden dat we niet kunnen terugkeren naar business as usual als de coronacrisis voorbij is. Nederland bruist van innovatieve initiatieven en burgers die willen meedenken over hoe we duurzaam afscheid kunnen nemen van fossiele brandstof. Maar dan moet het (GroenLinkse) stadsbestuur wel nee durven zeggen tegen grote energieleveranciers zoals Nuon/Vattenfall.”

Dr. Fenna Swart is verbonden aan Universiteit Leiden, voorzitter van Comité Schone Lucht en medeoprichter van de landelijke Federatie Tegen Biomassa en nam vanwege het pro-biomassabeleid in 2019 afscheid van GroenLinks als stadsdeelcommissielid Amsterdam-Oost;

Mischa Meerburg is voorzitter van Fossielvrij Amsterdam.

Bekijk ook:

Versneld van het gas af kost in Amsterdam 9 miljard euro extra

Burgerverzet tegen biomassacentrales groeit

Uit De Telegraaf, 1 maart 2020, door Wierd Duk

Het volksverzet tegen honderden in Nederland geplande biomassacentrales groeit. Door de massale houtstook neemt de uitstoot van CO2 en fijnstof niet af, maar juist tóé; met gevaar voor de volksgezondheid, waarschuwen onder meer RIVM en GGD. Dit voorjaar willen tegenstanders de straat op, naar het Malieveld: „We zitten op een omslagpunt, we krijgen steun uit alle hoeken.”

Nederland moet zo snel mogelijk van het gas af, vindt het kabinet. Een oplossing ziet de coalitie in de inrichting van zeshonderd biomassacentrales: energiecentrales die op grote schaal hout verbranden. Zo kunnen, volgens minister Eric Wiebes (VVD), de doelstellingen uit het klimaatakkoord worden gehaald.

Probleem: die zwaar gesubsidieerde biomassacentrales zijn enorm vervuilend. Een stuk vervuilender dan het schone aardgas en vervuilender zelfs dan de ouderwetse kolencentrales. Elektriciteit opwekken door houtverbranding levert 20 procent meer stikstof, fijnstof en broeikasgas op dan stroom uit een kolencentrale, concludeerden onderzoekers. RIVM en GGD waarschuwen: kijk goed naar de gevolgen voor de volksgezondheid.

Complete bossen vernietigd

De massale houtkap bedreigt bovendien de natuur; niet alleen die in Nederland, maar tot in de Verenigde Staten en de Baltische landen, waar complete bossen worden vernietigd om te voldoen aan de stijgende vraag naar hout.

Jildert Huitema (39) is mede-initiator van het landelijke protest tegen de biomassacentrales. Huitema woont op Amsterdam-IJburg, vlak bij de biomassacentrale van Diemen, die de grootste van Nederland moet worden. Die centrale moet warmte leveren aan gasloze huizen in Amsterdam en Almere.

Bezwaren tegen biomassa

Huitema, die als marketing strateeg voor grote multinationals werkte, werd wantrouwend tijdens een infoavond van energiereus Vattenfall, uitbater van de centrale. „Het zou alleen om restafval gaan, werd ons verteld. Maar als je doorvroeg – bijvoorbeeld waarom de complete gemeenteraad van Diemen tegen de plannen was – dan kwamen er slechts ontwijkende antwoorden. Ik ben mij in de kwestie gaan verdiepen en stuitte op al die bezwaren tegen biomassa. Toen hebben we op IJburg met anderen een coalitie gevormd en is de bal gaan rollen. Bij een inloopavond zat het bomvol, een dampende zaal met wel tweehonderd man.”

Bekende milieu-activist

Interessant: het Comité Schone Lucht, dat Huitema oprichtte met Fenna Swart, krijgt steun uit uiteenlopende hoeken: zowel uit klimaatsceptische kringen, als van de bekende milieu-activist Johan Vollebroek en een organisatie als Greenpeace.

Huitema: „Het is een breed, gemêleerd gezelschap. Vooral doorsnee Nederlanders, die echt last hebben van die centrales. Als je in Zaandam je kinderen op school hebt naast een biomassacentrale zonder filters en die school staat blauw van de rook, dan word je heel ongelukkig. Of als je in Ede een autobedrijf hebt en je moet telkens de fijnstof van je auto’s wassen, terwijl je je realiseert ’die troep adem ik nog in ook’.”

Steun uit alle hoeken

Veertig lokale comités hebben zich inmiddels aangesloten bij Huitema’s initiatief. Zaterdag 18 april wil het Comité optrekken naar het Malieveld. Huitema: „Als de corona-crisis het toelaat, anders stellen we het uit. Lokale partijen – ook die uit de regeringscoalitie – zijn vaak tegen de komst van de centrales, maar minister Wiebes en ook Eurocommissaris Frans Timmermans blijven biomassa maar zien als dé oplossing. Het is enorm moeilijk om met hen in gesprek te komen. Onze woede moet kennelijk eerst zichtbaar worden in Den Haag, misschien dat de bezwaren dan gaan indalen. Maar we zitten op een omslagpunt, we krijgen steun uit alle hoeken.”

Slimme lobby

In het biomassa-project gaat zo’n 12 miljard euro om aan subsidies: de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+). Huitema: „Al dat geld is inmiddels vergeven. Het is een slimme lobby geweest van de energiebedrijven, de pellethandel, de centralebouwers en al die mensen eromheen, die aan de biomassa veel geld verdienen. Zij hebben de politici voorgehouden dat biomassacentrales de oplossing zijn en biomassa als duurzame brandstof is vervolgens groot in het klimaatakkoord terechtgekomen. Men is er gewoon ingetrapt.”

“Het is een slimme lobby geweest van de energiebedrijven, de pellethandel, de centralebouwers en al die mensen eromheen, die aan de biomassa veel geld verdienen”

Intussen, vervolgt Huitema: „Er zijn gigantische hoeveelheden hout nodig voor de centrales. Complete bossen in de Verenigde Staten en de Baltische staten worden nu gekapt. In de Baltische landen bleken hoogwaardigheidsbekleders, tot het niveau van minister, te profiteren van die handel. In Roemenië zijn boswachters vermoord, die zich tegen de kap verzetten. Het is compleet uit de hand gelopen. Er wordt beloofd: voor de gekapte bomen worden weer nieuwe geplant, die halen weer CO2 uit de lucht, dus is dit allemaal CO2-neutraal. Maar dat is niet zo. Dat herplanten gebeurt slechts op heel kleine schaal. Bovendien is een productiebos iets heel anders dan de complete ecosystemen, die nu worden verwoest. Zogenaamd redden we het klimaat, maar we vernietigen de natuur.”

Aantal voorstanders slinkt

Het aantal voorstanders van biomassacentrales slinkt. Hoewel hoogleraar bio-economie Martin Junginger alle commotie relativeert: „Biomassacentrales stoten meer stikstof en fijnstof uit dan kolen”, zei hij in het AD. „Maar waar heb je het dan helemaal over? De energiesector als geheel zorgt voor maar 0,3 procent van alle stikstofuitstoot in Nederland.”

Jildert Huitema is het eens met het kabinet dat ’we afmoeten van onze verslaving aan fossiele brandstoffen’. „Maar van het gas af is een doel op zich geworden terwijl gas als transitiebrandstof een prima oplossing was geweest. Dan hadden die miljarden subsidie in innovatieve projecten kunnen worden gestopt, in aquathermie bijvoorbeeld, in plaats van in ouderwetse en vervuilende houtstook.”